Ben je strafbaar als iemand zich door jou dood schrikt?

Het is (bijna) Halloween en je hebt een leuk idee. Die vervelende buurvrouw van 80 die altijd zeurt dat je geluidsoverlast veroorzaakt gaat zoals elke dag om 8 uur naar de supermarkt. Jij hebt je buiten verdekt opgesteld en geeft de buurvrouw de schrik van haar leven met een eng masker op. Letterlijk! Even later is ze namelijk dood, ze is zich doodgeschrokken. Ben jij nu strafbaar?

Wanneer is iemand strafbaar?

Om deze vraag te beantwoorden moeten we eerst kort stil staan bij de vraag wanneer iemand in het algemeen strafbaar handelt. Er moet dan sprake zijn van verwijtbaar handelen en je moet schuld aan, of, opzet op, het strafbare feit hebben. Het moet je dus toegerekend kunnen worden.

Als er bijvoorbeeld sprake is van redelijke zelfverdediging, een stoornis waardoor je volledig ontoerekeningsvatbaar bent, of overmacht, dan is er sprake van een strafuitsluitingsgrond. Zoals in het geval je iemand met een deegroller je huis uit geslagen hebt die bij jou met een mes probeerde in te breken.

Schuld

In het dagelijks spraakgebruik zul je al snel schuld hebben aan de dood van de buurvrouw. Immers, zonder dat jij haar had laten schrikken was ze niet overleden. Maar ben je ook strafrechtelijk schuldig aan haar dood?

Je kunt strafrechtelijk schuld aan iemands dood hebben als er causaal verband is tussen de handeling en de dood EN:

  • Jouw handelen roekeloos was.
    (Iemand word aangereden tijdens een illegale straatrace in een woonwijk in het donker.);
  • Er sprake is van onbewuste schuld.
    (Een vermoeide verpleger spuit het verkeerde middel in bij een patiƫnt terwijl een verpleger juist extra moet opletten.);
  • Bewuste schuld.
    (Je de tegenligger niet zag toen je na drie mislukte pogingen en een drankje op het gas intrapt en inhaalt een gevaarlijke weg.)

Opzet

Dat je niet letterlijk opzet had op de dood van de buurvrouw geloofd waarschijnlijk zelfs de officier van justitie wel. Maar in het strafrecht kan er ook nog van andere vormen van opzet sprake zijn. Je hebt voor het recht dan toch opzet op het strafbare feit.

De meest gebruikte vorm in de rechtspraktijk is die van het voorwaardelijk opzet. Wanneer is daar dan sprake van?

Je moet dan bewust de aanmerkelijke kans op de koop toenemen dat het (strafbare) gevolg zou intreden.

De voorwaarden voor het aannemen van voorwaardelijk opzet.

Stel je hebt ruzie met iemand boven aan de trap. Het gaat er redelijk verhit aan toe en je hebt er genoeg van. Je geeft de ander een kleine duw omdat je er langs wilt. Zonder dat je dat wilde struikelt de ander en breekt zijn been bij de val van de trap.

Met de vorm van voorwaardelijk opzet zou het gevolg jou aangerekend kunnen worden. De kans dat iemand van de trap kan vallen als je diegene een duw geeft terwijl je boven aan de trap staat is namelijk zo groot, dat als je diegene toch bewust een duw geeft, je daarmee de kans dat die persoon van de trap valt en letsel oploopt, op de koop toe neemt. Je hebt “voorwaardelijk opzet” gehad.

Conclusie

Ben je nu strafbaar voor de dood van de buurvrouw of niet?

Zolang je niet wist dat de buurvrouw een zwak hart had en extra kwetsbaar is als haar medicatie om 8 uur nog niet is ingewerkt, zal er niet zo snel sprake zijn van (voorwaardelijk) opzet op de dood.

Bij het antwoord op de vraag of er sprake is van dood door schuld is het antwoord minder makkelijk.


De buurvrouw is natuurlijk niet letterlijk dood gegaan doordat ze jou in een masker zag. In haar lichaam is iets misgegaan (hartaanval, hersenbloeding, teveel adrenaline) waardoor de buurvrouw is overleden. En misschien had ze die ochtend teveel of verkeerde medicatie genomen, waardoor ze in plaats van een klap met haar tasje uit te delen, is overleden. Het zal van de exacte omstandigheden van het geval afhangen of er sprake is van dood door schuld.

Misschien is het dat toch een goed idee om geen oude mensen te laten schrikken dit jaar.

Blijf op de hoogte van juridische tips, interessante uitspraken en artikelen.

Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel of een aankoop? Dan kunt u vrijblijvend contact opnemen via onderstaande knoppen.